مدیریت، اقتصاد و توسعه

      ¤- كتاب «اقتصاد براي همه» نوشته ؛ رابرت هايل برونر و لستر تارو ترجمه «علي طالع» بر آن است تا با زباني ساده مفاهيم علم اقتصاد را به همگان آموزش دهد. نکات زیر گزیده هائی است از فصول مختلف کتاب مذکور:
     بازار، سازوكاري است كه بر پايه سنت و فرمان و يا سفارش شخص به خصوصي، شكل نگرفته است بلكه نظامي است كه فعاليت اقتصادي در آن به عهده زنان و مرداني است كه با آزادي، در برابر موقعيت هاي منفي و مثبت بازار، واكنش نشان مي دهند. از اين رو در نظام بازار مردم نه تنها آزادند كه در هر كجا كه مي خواهند كار كنند بلكه بايد در جست وجوي بهترين كار ممكن باشند. برعكس دوران حكمراني سنت كه سرف ها و پيشه وران و ديگر افراد همراه با حرفه خود چشم به جهان مي گشودند.
    عوامل توليد در اين نظام هم نيروي كار، زمين و سرمايه اند كه قابل انتقال و خريد و فروش هستند و در حقيقت سرمايه داري دگرگوني انقلابي است كه ملك موروثي را به ملك قابل دادوستد و گنجينه را به سرمايه تبديل مي كند. وجه انقلابي سرمايه داري در اين بود كه پيش از برقراري نظم بازار، ناچار از ميان برداشتن روش قديمي زندگي فئودالي بود.
      سازوكار اصلي بازار يعني «رقابت» كه در آن هر فرد به دنبال بهبود وضع خود بدون توجه به ديگران است اما در بازار افراد بسيار ديگري با همين محركه وجود دارند پس هر فرد كه در بازار حضور دارد چه خريدار و چه فروشنده بايد آماده مقابله با قيمت رقيبان باشد. از همين جاست كه اسميت از «دست نامرئي» صحبت مي كند كه فعاليت خودخواهانه افراد را به مسير تعهد اجتماعي راهنمايي مي كند و بدين سان به تعبير او بر اثر نظام رقابتي، رفتاري كه از سودجويي شخصي سرچشمه گرفته بود به مسير مثبت اجتماعي راهنمايي مي شود. «دست نامرئي» كه نمايشگر فراگشت كلي است، توازن اجتماع را با عرضه كالاو خدمات مورد نياز و به ميزان كافي تضمين مي كند.

     آدام اسمیت با دخالت دولت که بر روند منافع شخصی و رقابت اثرگذار است ، مخالف بود . بدین سان ، پایه فلسفی اندیشه وی «رهایمان بگذار» بود .
    ماركس تحلیلگر نقاط ضعف و سقوط نهائی کاپیتالیسم است و در پی آن بود که نظام سرمایه داری را که عمری را صرف کند و کاو آن کرده بود فرو بپاشد .البته او معتقد بود که سرمایه داری در یک فرایند تاریخی خود را نابود خواهد کرد . وی نظريه پردازي بود كه عدم تعادل سرمايه داري را مورد توجه قرار داد. او نشان داد كه تراكم سرمايه بايد برعدم اطمينان كه در ذات نظام وجود دارد و تنش ميان خواست متضاد كار و سرمايه، فايق آيد. اگر اسميت سخنگوي سرمايه داري خوشبين و ماركس سخنگوي مشكلات سرمايه داري باشد بايد كينز را خواستار اصلاح و بهبود نظام سرمايه داري دانست.
    درونمايه پيام كينز اين بود كه در دوران پژمردگي سرمايه داري كه اقتصاد در جست وجوي شادابي از دست رفته است، به هزينه هاي دولتي نياز داريم.
    در ديدگاه اقتصاد كلان از آسمان به اقتصاد مي نگريم و مي بينيم كه فراگشت توليدي در تكاپو است.
    فعاليتي پايان ناپذير، فزاينده و در حال بازآفريني ثروت كه همه را در برمي گيرد، توليد ناويژه داخلي نام دارد. هنگامي كه از افزايش و يا كاهش توليد ناويژه داخلي سخن گفته مي شود، منظور گسترش و يا كاهش اين رودخانه توليد است. درك دلايل تغييرات توليد ناويژه داخلي نخستين گام در اقتصاد كلان است.
     كوشش اقتصاد خرد، روشن ساختن اين مساله است كه چگونه كالادر بازار قيمت گذاري مي شود. در اين راستا عرضه و تقاضا وسيله اي است براي درك برخورد (رقابت) ميان خريداران و فروشندگان در بازار براي رسيدن به قيمت هاي مورد توافق به ديگر سخن عرضه و تقاضا به ما مي گويد كه چگونه بازار، ايجاد نظم كرده و بازيگران گوناگون اقتصادي را گردهم مي آورد.
    تقاضا، تنها نشان نمي دهد كه چه ميزان حاضريم براي كالاي به خصوصي پول بپردازيم بلكه روشن مي كند كه براي آن كالابه قيمت معيني چه ميزان هزينه را داريم و اگر قيمت ها تغيير كند، چقدر خرج خواهيم كرد.
    طرز عمل عرضه و تقاضا، گوناگون و براي خريداران و فروشندگان مخالف يكديگرند كه در نهايت اجازه مي دهد كه به قيمت بازار برسيم. يعني به قيمتي كه خريداران خواستار خريد همان قيمت از كالاهستند كه فروشندگان خواستار فروش همان ميزانند.
    برونر و تارو نظام قيمت گذاري بازار را پويا و خودكار مي خوانند كه از يك سو اجازه مي دهد كه تغيير به سادگي در سيستم اجرا شود تا جايي كه تخيلات و بلندپروازي افراد به آن ها اجازه مي دهد كه روش هاي جديد و نوآوري هاي تازه پديد آورند و از سوي ديگر به آن ها امكان مي دهد كه كالاي خود را در بازار عرضه كنند.
    بازاري كه به تعبير برونر و تارو يك سازوكار جيره بندي پيشرفته با كالابرگي به نام پول است و بايد با فراگشتي به نام ماليات آن را معطوف به عدالت كرد.