مدیریت، اقتصاد و توسعه

     ¤- شکست های پی در پی اقتصاد آمریکا که بنا به قولی موتور محرک اقتصاد جهانی محسوب می شود، خبر داغی است که این روزها در کشور ما با ذوق زدگی و ولع خاصی دنبال می شود. خبرهائی که اگر با هوشیاری و دقت مورد توجه و تحلیل قرار نگیرد و به عنوان ابزار و ملعبه سیاسی، بهره برداری شود، دیر یا زود گریبان اقتصاد مریض و ناتوان ما را خواهد گرفت و سرنوشتی بسیار بدتر از آنچه که در غرب اتفاق افتاده است، وقوع می یابد.

     این شکست ها و بحران ها زماني کلید خورد كه رشد اقتصادي و افزايش تورم، بانك هاي مركزي كشورها، به ويژه آمريكا و انگلستان، را بر آن داشت كه سود تسهيلات بانكي را افزايش دهند تا از مصرف بيش از حد و تورم بكاهند. در نتيجه اين سياست انقباضي، وام‌گيرندگان با توجه به كاهش سطح واقعي درآمدشان ديگر قادر به بازپرداخت وام‌هاي خود يا پرداخت جرائم ديركرد نبوده و يكي پس از ديگري اعلام ورشكستگي مي‌كنند. متعاقباً، مؤسسات مالي كه به آساني به اين عده وام داده‌اند، اكنون قادر به وصول مطالبات خود نيستند. اين مسئله به نوبه‌خود مؤسسات مالي را مجبور مي‌سازد براي جبران زيان‌هاي خود براي مصادره اموال بدهكاران اقدام كنند كه عدم‌توفيق در اين راهكار نيز موجب مي‌شود مؤسسات مالي آمريكايي به طلبكاران خارجي خود اعلام كنند قادر به بازپرداخت مطالبات آنان نيستند. اين مشكل زماني بدتر شد كه بسياري از مؤسسات مالي با تكيه بر وثائقي كه از وام‌گيرندگان دريافت كرده‌ بودند اقدام به سرمايه‌گذاري در بازار اوراق بهادار كردند. مشكلي كه الان بروز كرده اين است كه با سقوط ارزش دارايي‌هاي مالي و اوراق بهادار، اين مؤسسات مالي از لحاظ فني ورشكسته شده‌اند.  
     درهمين حال، وام‌دهندگان بين‌المللي از وخامت اوضاع اقتصادي آمريكا بسيار مضطرب و با توجه به كاهش ارزش دلار و فروپاشي مؤسسات مالي، نگران سرمايه‌گذاري‌هاي خود در ايالات متحده شدند. آنها با نااميدي به‌دنبال مناطق جايگزين ديگري گشتند تا دلارهاي مازاد اما تضعيف‌شده خود را پيش از آنكه ارزشش را بيشتر از دست بدهند، سرمايه‌گذاري كنند. اين مؤسسات ديگر علاقه‌ و اميدي به سرمايه‌گذاري در بازار آمريكا ندارند و ترجيح مي‌دهند طلا و نفت خام و گندم و فلزات مختلف خريداري كنند. آنها به‌طور روزافزوني اقدام به خريد يورو به‌عنوان يك ذخيره ارزي به جاي دلار آمريكا كرده‌اند و اين پديده موجب كاهش روزافزون ارزش دلار در برابر يورو شده است.

     از دیگر سوی باوجود تمام مداخلاتي كه بانك هاي مركزي و دولت ها، از جمله تزريق صدها ميليارد دلار در سيستم بانكي، در ماه گذشته داشتند، بحران همچنان ادامه يافت و به تدريج به ساير كشورها و نقاط جهان سرايت كرد. برخي كارشناسان معتقدند كه آن چه در طي چند روز اخير در جهان اقتصاد، به ويژه اقتصاد آمريكا، شاهد بوده ايم هرصد سال يك بار اتفاق مي افتد. سقوط و بحرانی که در سال 1929 سيستم سرمايه داري آمريکا را فرا گرفت و اکنون ممکن است بسیار شدیدتر و وخیمتر از آن، اقتصاد جهان را تحت تاثیر مخرب خود قرار دهد.

     در این میان آنچه که مسئولان جمهوری اسلامی ایران، باید مورد توجه قرار دهند، تاثیر این بحران ها بر قیمت نفت و کاهش شدید آن خواهد بود. موضوعی که با توجه به وابستگی اقتصاد کشور به نفت ممکن است پیامدهای سختی را در پی داشته باشد. ضمن آنکه آنها می توانند از این بحرانها و سرمایه های سرگردان، به عنوان فرصت سود جسته و برای بهبود نسبی اوضاع اقتصادی و ورود به بازارهای جهانی بهره های لازم را ببرند.