مدیریت، اقتصاد و توسعه

     ¤- مفهوم رهبري خدمتگزار در اصل از نظريه­ رهبري کاريزماتيک ناشي مي­‌شود و طبق نظر بسياري از صاحبنظران، انگيزش اوليه براي رهبري، ميل به خدمت است. گرين ليف که ابداع کننده چنين سبک رهبري است، فلسفه آن را " توجه داشتن به ديگران و توانايي بالا براي خدمت کردن به آنان" بيان مي­‌کند و رهبران خدمتگزار را چنين تعريف مي­‌کند: "رهبران خدمتگزار روي خدمت­‌رساني به ديگران تأکيد مي‌‌کنند و منافع شخصي را فداي منافع ديگران مي‌کنند تا افراد از درايت و اختيار و سلامت بيشتري برخوردار شوند و خودشان تبديل به رهبراني خدمتگزار شوند".

     او ادامه مي‌دهد که فرايند رهبري خدمتگزار با يک احساس طبيعي شروع مي‌­شود که در آن فرد مي­‌خواهد در ابتدا خدمت‌­رساني کند سپس با يک انتخاب هوشمندانه، مشتاق مي‌­شود که افراد را رهبري کند. همان طور که معلوم شد اين شخص با کسي که فقط رهبر است فرق دارد و تفاوت آن از اينجا روشن مي‌شود که رهبر خدمتگزار در ابتدا به رفع احتياجات اوليه افراد مي­‌پردازد. لوب (LAUB) دراين زمينه مي‌گويد: "يک مفهوم و تمريني از رهبري است که رهبر، ارزشها و توسعه و مصلحت افراد را مدنظر مي­‌گيرد و رهبر قدرتها را بين افراد تقسيم مي­‌کند و سعي مي‌­کند انتظار و هدف افراد سازمان را برآورده کند". وي نيز در مورد رهبران خدمتگزار مي­‌گويد: "رهبران خدمتگزار کساني هستند که نفع شخصي را کنار مي­‌گذارند و سعي مي‌‌کنند نيازهاي عاطفي، معنوي و فيزيکي ديگران را برآورده کنند". همچنين دفت (DAFT) در سال 1999، چهار قاعده اخلاقي مربوط به رهبري خدمتگزار را بيان مي­‌کند که عبارتند از:
     1- خدمت رساني به ديگران (قبل از خدمت به خود) 2- گوش دادن به خواسته هاي ديگران و تصديق گفته‌­هاي آنان 3- ايجاد اعتماد در ديگران 4- رشد دادن افراد از طريق تغذيه روحي و رواني.

     ويژگيهاي رهبري خدمتگزار :براي رهبري خدمتگزار ويژگيهاي متفاوتي توسط نظريه پردازان حوزه رفتار سازماني ارائه شده است که از ميان آنها به ده ويژگي که توسط کريتنر و کينيکي مطرح شده اشاره مي‌­شود: ۱- رهبران خدمتگزار براي شناسايي و تشخيص خواسته‌­هاي گروه در سازمان سعي مي­‌کنند خوب بشنوند. 2- افراد سازمان نيازمند شناسايي و پذيرش از سوي رهبر براي داشتن روحيه ويژه و منحصر به فرد هستند. رهبران خدمتگزار در تلاشند تا با احساسات و عواطف ديگران همدلي کنند.
3- يادگيري براي التيام دادن افراد، نيرويي قدرتمند براي تغيير و يکپارچگي است. يکي از بزرگترين نقاط قوت رهبري خدمتگزار، آمادگي رهبران و کارکنان براي مواجه شدن با سختيهاي احتمالي در آينده است. 4- آگاهي عمومي و بخصوص خودآگاهي، باعث تقويت بيش از پيش رهبران خدمتگزار مي‌­شود. اين رهبران معمولاً با محدوديتها و نقاط قوت خود آگاه هستند. 5- رهبران خدمتگزار هنگام تصميم‌گيري‌ها و تلاش براي نفوذ بر ديگران ، بيشتر به ترغيب افراد مي­‌پردازند تا اينکه از قدرت و موقعيت خود استفاده کنند. آنها در ايجاد توافق در بين گروه به طور اثربخش عمل مي­‌کنند. 6- مفهوم سازي رهبران خدمتگزار، تواناييهاي خودشان را براي داشتن يک رؤياي متعالي پرورش مي‌­دهند. توانايي در نگاه به يک مسأله (يا سازمان) داشتن يک دورنماي مفهوم سازي شده اي است که بايد از فراسوي واقعيتهاي روزانه به وجود آيد. اين رهبران به دنبال ايجاد تعادلي مناسب بين گرايش مفهومي درازمدت و تمرکز روزانه (کوتاه‌‌مدت) هستند. 7- دورانديشي يک نوع ويژگي خاصي است که رهبران خدمتگزار را قادر مي‌‌سازد تا درسهاي گذشته، واقعيتهاي زمان حال و پيامدهاي احتمالي يک تصميم در آينده را درک کنند. اين امر مستلزم داشتن يک ذهن شهودي است.
8- رهبران خدمتگزار خود را ناظر بر افراد و منابعي مي­‌دانند که تحت کنترل و نظارت آنهاست.
9- رهبران خدمتگزار اعتقاد دارند افراد داراي ارزش ذاتي فراسوي همکاري محسوس آنها در سازمان به عنوان يک کارگر هستند. آنها سعي مي­‌کنند براي کارکنان خود فضايي را فراهم کنند که ضامن رشد فردي، حرفه­اي و معنوي آنها باشد.
10- رهبران خدمتگزار براي ايجاد حس مشترک در درون و بيرون سازمان در پي شناسايي و تشخيص توانايي افراد سازمان هستند. * با استفاده از: رهبر و رهبري خدمتگزارِ؛ تدبیر۱۹۳